Umowa o dzieło – co to za umowa i na czym polega?

22 kwietnia 2020 Dawid Michalski 0 Komentarze

Umowa o dzieło jest jedną z umów cywilnoprawnych, której przedmiotem jest odpłatne świadczenie usług określonego rodzaju. Przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Przedmiotem takiej umowy jest osiągnięcie określonego w umowie rezultatu w postaci materialnej lub niematerialnej. Przykładem rezultatu w postaci materialnej, to najczęściej wytworzenie rzeczy lub dokonanie zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie). Natomiast, przykładem rezultatu w postaci niematerialnej, to przede wszystkim wynik jakieś czynności (nie sama czynność).

Umowa o dzieło a umowa zlecenie

Umowa o dzieło w codziennym życiu często jest mylona z umową zlecenia, umową o roboty budowlane, czy nawet umową o pracę. Jest to dużym błędem, bowiem umowy te są różnią się od siebie i posiadają odrębne regulacje prawne. Dlatego też, nie należy ich stosować dowolnie, czy zamiennie. Podstawą różnicą pomiędzy umową o dzieło a umową zlecenia jest to, że w przypadku umowy o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje do wykonania oznaczonego dzieła tzn. osiągnięcia konkretnego rezultatu (efektu) tego działania. Przyjmujący zamówienie odpowiada za rezultat (skutek), a nie za sposób jego wykonania. Natomiast, w przypadku umowy zlecenia, przyjmujący zlecenie jest zobowiązany do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie polegającej na składaniu (przyjmowaniu) oświadczeń woli zmierzających do wywołania określonych skutków prawnych. Przy czym, świadczenie przyjmującego zlecenie nie polega na osiągnięciu pewnego rezultatu, ale na podjęciu starannych działań w celu wykonania zlecenia. Przyjmujący zlecenie odpowiada za brak zachowania należytej staranności przy wykonywaniu czynności prawnej, a nie za sam efekt swojej pracy.

Umowa o dzieło – jakich prac dotyczy?

W ramach umowy o dzieło może powstać dzieło nie tylko o charakterze materialnym, ale i również niematerialnym. Dzieło o postaci materialnej, to przede wszystkim wytworzenie rzeczy lub dokonanie zmiany w rzeczy już istniejącej np. wykonanie mebli na zamówienie, wyremontowanie lokalu, wyczyszczenie odzieży, wykonanie sukienki czy butów lub naprawa, przerobienie albo konserwacja maszyny czy urządzenia. Natomiast, dzieło w postaci niematerialnej, to wynik (skutek) jakieś czynności. Dzieło musi zatem istnieć w takiej postaci, która pozwala nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu. Rezultatem pracy i umiejętności ludzkich nie może być sama czynność, a jedynie wynik tej czynności np. wykonanie fotografii, namalowanie obrazu, czy sporządzenie projektu budowlanego lub dokumentacji projektowej.

Umowa o dzieło – kiedy następuje wypłata wynagrodzenia?

Podstawowym obowiązkiem zamawiającego jest zapłata należnego przyjmującemu zamówienie wynagrodzenia. W przypadku umowy o dzieło, najczęściej wybieraną formą wynagrodzenia jest wynagrodzenie ryczałtowe lub kosztorysowe. Przy czym, zgodnie z obowiązującymi przepisami kodeksu cywilnego możliwe jest również określenie wynagrodzenia przez wskazanie podstaw do jego ustalenia np. poprzez ustalenie wynagrodzenia godzinowego, uzależnionego od ilości czasu poświęconego na wykonanie dzieła. Natomiast, sama zapłata wynagrodzenia, jeżeli strony nie ustaliły tego w umowie następuje w chwili oddania dzieła. Oczywiście, umowa o dzieło może w tym zakresie określać inne zasady zapłaty wynagrodzenia np. płatne etapami za każdą część wykonanego dzieła oddzielnie. Wówczas zapłata powinna nastąpić po spełnieniu każdego ze świadczeń częściowych.

Umowa o dzieło a ZUS

Umowa o dzieło, od umowy zlecenia różni się również tym, że osoba wykonująca pracę wyłącznie na podstawie umowy o dzieło nie podlega ubezpieczeniom społecznym. W przypadku bowiem umowy o dzieło, przyjmujący zamówienie nie zostaje objęty obowiązkowym lub dobrowolnym ubezpieczeniem emerytalnym, chorobowym, rentowym, wypadkowym czy zdrowotnym. Nie opłaca również z tego tytułu składek. W konsekwencji, osoba taka nie otrzyma świadczenia z tytułu choroby, wypadku przy pracy, a także nie nabywa prawa do emerytury.

Obowiązek ubezpieczeń społecznych z tytułu umowy o dzieło istnieje natomiast, gdy umowa o dzieło została zawarta z własnym pracodawcą lub jest wykonywana na rzecz własnego pracodawcy. W takich przypadkach umowa o dzieło jest w zakresie ubezpieczeń społecznych traktowana jak umowa o pracę. Dotyczy to umów o dzieło zawartych od 14 stycznia 2000 r. Co również ważne, osoba, która równocześnie: 1) jest pracownikiem, 2) wykonuje pracę na podstawie zawartej z własnym pracodawcą umowy o dzieło, 3) prowadzi pozarolniczą działalność, jest objęta obowiązkiem ubezpieczeń społecznych z tytułu umowy o pracę oraz umowy o dzieło.

Obowiązek ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności jest natomiast uzależniony od wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia ze stosunku pracy oraz umowy o dzieło. Jeśli podstawa ta, w przeliczeniu na okres miesiąca, jest niższa od minimalnego wynagrodzenia, ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności są obowiązkowe. Jeżeli natomiast podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne ze stosunku pracy i umowy o dzieło, w przeliczeniu na okres miesiąca wynosi co najmniej tyle, ile minimalne wynagrodzenie, z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności osoba ta podlega dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

Emeryt lub rencista, który wykonuje umowę o dzieło zawartą z pracodawcą, z którym pozostaje równocześnie w stosunku pracy, albo, który wykonuje w ramach umowy o dzieło pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy, podlega z tytułu tej umowy obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym. Obowiązkowe dla tej osoby są również ubezpieczenia z tytułu umowy o pracę. W sytuacji, gdy pracodawca zatrudnia na podstawie umowy o dzieło swojego pracownika, który przebywania urlopie macierzyńskim, wychowawczym czy bezpłatnym, z tytułu wykonywania umowy o dzieło nie podlega on ubezpieczeniom społecznym. W odniesieniu do tych osób nie ma zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Dla przykładu

Wojciech zawarł umowę o dzieło, na okres od 1 do 30 kwietnia 2020 r., z własnym pracodawcą. Wojciech pozostaje w stosunku pracy od 1 stycznia 2019 r. Zarówno z tytułu umowy o pracę, jak i z tytułu umowy o dzieło Wojciech jest objęty obowiązkiem ubezpieczeń społecznych. Pracodawca, jako płatnik składek, powinien był zgłosić go od 1 stycznia 2019 r. do obowiązkowych ubezpieczeń: emerytalnego, rentowych, wypadkowego i chorobowego z tytułu zawartej umowy o pracę. Nie powinien natomiast zgłaszać go do ubezpieczeń z tytułu umowy o dzieło. Powinien jedynie dodać przychód uzyskany z umowy o dzieło do przychodu z umowy o pracę i otrzymaną sumę wykazać w imiennym raporcie miesięcznym, składanym za kwiecień 2020 r.

Umowa o dzieło a podatek dochodowy

Umowa o dzieło jak większość umów podlega opodatkowaniu. W przypadku, gdy wynagrodzenie z umowy o dzieło nie przekracza 200 złotych brutto, stosujemy zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 18 %. Jeżeli natomiast wynagrodzenie z umowy o dzieło jest wyższe, niż 200 złotych brutto, stosujemy zasady ogólne. Pobieramy wówczas zaliczkę na podatek dochodowy w wysokości 18 % lub 32 % po przekroczeniu rocznych dochodów ponad 85 528 złotych. Przy czym, należy pamiętać, że w niektórych przypadkach, zamiast 18 % stawki podatku zastosowanie będzie miała niższa stawka podatkowa w wysokości 17 %.

Umowa o dzieło a koszty uzyskania przychodów

W przypadku umowy o dzieło, podobnie jak w umowie zlecenia mamy możliwość obniżenia podstawy opodatkowania o zryczałtowane koszty uzyskania przychodów. W tradycyjnej umowie o dzieło stosowane są koszty uzyskania przychodu w wysokości 20%. Natomiast, w przypadku umowy o dzieło, która zakłada korzystanie z praw autorskich, koszty uzyskania przychodu są korzystniejsze i wynoszą 50 %.

Umowa o dzieło a minimalna stawka godzinowa

Od 1 stycznia 2017 roku obowiązuje minimalna stawka godzinowa dla osób świadczących pracę na podstawie umowy zlecenia lub o świadczenie usług. Stawka ta podlega corocznej waloryzacji. Od 2018 roku, każdy przyjmujący zlecenie musi być zatrudniony z wynagrodzeniem minimalnym. W celu przestrzegania określonej corocznie stawki godzinowej, jest obowiązek ewidencjonowania czasu pracy osób zatrudnionych na podstawie wyżej wymienionych umów. Od 1.01.2020 roku stawka ta wynosi 17,00 złotych za godzinę brutto. Oznacza to, że wynagrodzenie np. przyjmującego zlecenie będzie stanowiło iloczyn stawki godzinowej i liczby przepracowanych godzin. Zmiany te obowiązują jednak tylko przyjmujących zlecenie. Osoby zatrudnione na podstawie umowy o dzieło nie podlegają tym przepisom i ich wynagrodzenie stanowi kwotę, na którą umówiły się strony umowy.

Umowa o dzieło a umowa zlecenia – porównanie wynagrodzenia

Rodzaj umowyUmowa o dziełoUmowa zlecenia
Wynagrodzenie brutto    2600 zł. 2600 zł.





Wyliczenie wynagrodzenia


Koszt uzyskania przychodu – 520,00 zł.  
Podstawa opodatkowania – 2080,00 zł.  
Podatek – 353,60 zł.  
Zaliczka – 354,00 zł.  
Składki na ubezpieczenia: Emerytalna – 253,76 zł.
Rentowa – 39,00 zł.
Zdrowotna – 207,65 zł.
Zdrowotna do odliczenia – 178,81 zł.
Koszty uzyskania przychodu – 461,45 zł.  
Podstawa opodatkowania – 1846,00 zł.  
Zaliczka – 135,00 zł.  
Wynagrodzenie netto 2246,00 zł. 1964,59 zł.


Dodatkowe koszty


Brak  
Składki na ubezpieczenia:
Emerytalna – 253,76 zł.
Rentowa – 169,00 zł.
Wypadkowa – 43,42 zł.
Fundusz pracy – 63,70 zł.  
Całkowity koszt zatrudnienia2600,00 zł.3132,48 zł.
                           Tabela przedstawia porównanie wynagrodzenia osoby, która nie posiada innego zatrudnienia.

Wzór umowy o dzieło – jakie postanowienia powinny znaleźć się w umowie o dzieło?

W przypadku umowy o dzieło nie istnieje jeden, sztywny schemat jej budowy. Przede wszystkim dlatego, że umowa o dzieło może zostać zawarta nawet ustnie. Dlatego też, poniżej zostały wskazane jedynie przykładowe elementy umowy o dzieło, które mogą się w niej znaleźć.

I tak, konstruując umowę o dzieło należy pamiętać o:
1) wyborze odpowiedniej formy prawnej umowy o dzieło;
2) wpisaniu podstawowych danych stron umowy, takich jak: pełne dane stron (imię, nazwisko, nazwa firmy), adresu zamieszkania, adresu siedziby firmy, PESEL, NIP, KRS,
3) określeniu precyzyjnie przedmiotu umowy o dzieło;
4) określeniu precyzyjnie obowiązków i uprawnień stron umowy o dzieło;
5) określeniu wynagrodzenia za wykonanie umowy o dzieło oraz zasad jego zapłaty;
6) określeniu sposobu wykonania dzieło;
7) określeniu terminu wykonania przedmiotu umowy;
8) czytelnych podpisach obu stron umowy o dzieło.

Strony umowy o dzieło mogą w niej zawrzeć również inne postanowienia, niewymienione powyżej. W szczególności dotyczące kar umownych, gwarancji, rękojmi, autorskich praw majątkowych, odstąpienia od umowy, itd. Wszystko w zależności od rodzaju dzieła oraz wzajemnych uzgodnień.

Masz pytania lub wątpliwości? Napisz lub zadzwoń do nas, postaramy się Ci pomóc.

Bibliografia:
Komentarz Kidyba Andrzej (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania – część szczególna, wyd. II

Komentarz Bieniek Gerard (red.), Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania. Tom I-II, wyd. X

Poradnik ZUS – Ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne osób wykonujących pracę na podstawie umów cywilnoprawnych.

Zapraszamy również na AbonamentyPrawnenasz Fanpage oraz Linkedin.

Umowa o dzieło – co to za umowa i na czym polega? was last modified: 24 maja, 2020 by Dawid Michalski

Zostaw odpowiedź