weksel weksel in banco
29 kwietnia 2020 Dawid Michalski 0 Komentarze

Tematyka weksli jest dla wielu osób często zawiła oraz niejasna. Głównym tego powodem jest skomplikowane prawo wekslowe. Do dziś prawo wekslowe m.in. nie opracowało definicji weksla. Stąd, w praktyce gospodarczej przyjęto, że weksel to specjalny rodzaj papieru wartościowego, w którym jedna osoba (wystawca), zobowiązuje się do zapłaty określonej sumy pieniężnej na rzecz drugiej osoby (remitenta). Na podstawie takiego dokumentu, remitent może domagać się od wystawcy zapłaty zawartej w nim kwoty.

Cechą charakterystyczną weksla jest jego abstrakcyjność. Oznacza to, że zobowiązanie wekslowe powstaje niezależnie od przyczyny wystawienia weksla i niezależnie od celu jaki ma on realizować. Dla ustalenia zakresu odpowiedzialności wekslowej znaczenie ma przede wszystkim treść weksla.

W polskim prawie występują dwa podstawowe rodzaje weksli, weksel trasowany oraz weksel własny. Różnica między tymi wekslami jest taka, że weksel własny zawiera bezwarunkowe przyrzeczenie zapłaty sumy pieniężnej, a weksel trasowy bezwarunkowe polecenia zapłaty sumy pieniężnej.

Weksel – jakie powinien zawierać elementy?

Aby weksel był ważny, powinien zostać sporządzony na piśmie oraz zawierać przewidziane przepisami elementy. W przypadku weksla własnego, powinien on zawierać:
1) nazwę “weksel” w samym tekście dokumentu, w języku, w jakim go wystawiono;
2) przyrzeczenie bezwarunkowe zapłacenia oznaczonej sumy pieniężnej;
3) oznaczenie terminu płatności;
4) oznaczenie miejsca płatności;
5) nazwisko osoby, na której rzecz lub na której zlecenie zapłata ma być dokonana;
6) oznaczenie daty i miejsca wystawienia wekslu;
7) podpis wystawcy wekslu.

Natomiast, w przypadku weksla trasowego, zamiast bezwarunkowego przyrzeczenia zapłaty, musi zawierać bezwarunkowe polecenie zapłaty sumy pieniężnej oraz dodatkowo nazwisko osoby, która ma go zapłacić (trasata).

Weksel a weksel in blanco

Wielu z Was pewnie spotkało się z wekslem in blanco. Czym on w takim razie jest? Jest rodzajem weksla, który w chwili wystawiania nie zawiera wszystkich elementów niezbędnych dla jego ważności określonych w Prawie wekslowym np. daty, miejsca płatności, czy sumy wekslowej. Weksel in blanco może występować zarówno jako weksel własny, jak i trasowany.

Aby dokument mógł być uznany za weksel in blanco, musi spełniać dwa warunki:
1) na dokumencie tym musi być umieszczony podpis wystawcy, złożony w zamiarze zobowiązania się wekslowo;
2) brak niektórych elementów weksla musi być świadomą decyzją, a nie wynikiem przeoczenia, bowiem w przeciwnym razie mielibyśmy do czynienia z wekslem wadliwym.

Oprócz podpisu, na wekslu in blanco mogą znajdować się jeszcze inne elementy wymagane przez prawo wekslowe dla ważności weksla. Nazwa “weksel” nie jest warunkiem ważności weksla in blanco. Zważywszy jednakże na to, iż podpis musi być na takim wekslu złożony w zamiarze zaciągnięcia zobowiązania wekslowego, umieszczenie na wekslu in blanco nazwy “weksel” ułatwi, w razie sporu, wykazanie, że wystawca miał świadomość, że z podpisanego przez niego dokumentu w przyszłości może powstać weksel zupełny.

Ze względu na to, że według daty wystawienia weksla ocenia się, czy wystawca miał prawo do skutecznego zaciągania zobowiązań wekslowych, czy istniał remitent, jej umieszczanie przez wystawcę na wekslu niezupełnym jest wskazane, ale niekonieczne.

Na wekslu in blanco wystawca może umieścić także miejsce wystawienia. Prawo wekslowe nie zabrania umieszczania na wekslu niezupełnym sumy wekslowej. Taki weksel będzie uznany za niezupełny wobec braku innych elementów wymaganych dla ważności weksla, np. remitenta. Jednakże ze względu na to, iż weksel in blanco przyjmowany jest głównie na zabezpieczenie i w dniu podpisywania go nie jest znana kwota, do jakiej wystawca będzie z weksla odpowiadał, przypadki wpisywania na wekslu niezupełnym sumy wekslowej występują w praktyce rzadko. Spotyka się takie weksle składane na zabezpieczenie zobowiązań płatnych jednorazowo z zastrzeżonym jednocześnie w deklaracji warunkiem, iż wierzyciel jest zobowiązany do uzupełnienia go następnego dnia po bezskutecznym upływie terminu spłaty zabezpieczanego zobowiązania.

Ponieważ weksle in blanco wręczane są z reguły jako zabezpieczenie, termin płatności weksla nie musi pokrywać się z terminem płatności zobowiązania, które zabezpiecza (wyrok SN z dnia 3 listopada 1933 r., III C 21/33). Zwykle jest to termin późniejszy, gdyż wierzyciel z reguły czeka przez pewien czas na dobrowolne wykonanie zobowiązania a czasem prolonguje termin płatności. W związku z tym termin płatności weksla nie jest znany w dniu podpisywania weksla. Zatem weksle in blanco nie zawierają terminu płatności, chyba że jest to termin płatności “za okazaniem” lub “w pewien czas po okazaniu”. Nie budzi jednak wątpliwości, że na wekslu niezupełnym dopuszczalne jest umieszczenie terminu płatności.

Na wekslu niezupełnym wystawca może umieścić miejsce płatności. Jeżeli weksel ma być przedstawiony do zapłaty w siedzibie lub miejscu zamieszkania osoby trzeciej, celowe będzie umieszczenie na wekslu niezupełnym tych danych, szczególnie wówczas, gdy prawo do umieszczenia go na wekslu nie wynika z deklaracji.

W zależności od tego, czy weksel in blanco będzie wekslem własnym czy trasowanym, wystawca może umieścić na nim przyrzeczenie lub polecenie zapłaty.

Wystawca, wręczając wierzycielowi weksel niezupełny, może wpisać go na wekslu jako remitenta. Umieszczenie remitenta na wekslu niezupełnym jest celowe z punktu widzenia wystawcy. Uniemożliwi to bowiem przeniesienie weksla in blanco przez proste wręczenie. Nabywcy takiego weksla utrudni podnoszenie zarzutu, iż nie wiedział o tym, że weksel był wręczony in blanco oraz jaka była treść porozumienia towarzyszącego takiemu wekslowi.

Wystawca, według swojego uznania może umieścić na wekslu również pozostałe elementy wymagane przepisami prawa wekslowego.

Weksel in blanco a upoważnienie do uzupełnienia weksla

Z chwilą wystawienia weksla in blanco i wręczenia go wierzycielowi następuje zawarcie porozumienia między wystawcą weksla, a osobą, której ten weksel zostaje wręczony określające sposób jego uzupełnienia. Porozumienie takie jest umową zawieraną pomiędzy odbiorcą weksla a wystawcą weksla. W przypadku, gdy weksel in blanco jest poręczany, umowę zawiera także poręczyciel wekslowy.

Jeżeli dłużnik wekslowy wydał weksel in blanco bez żadnych wskazówek co do jego wypełnienia, domniemywa się, że zaufał uczciwości wierzyciela i bez zastrzeżeń zgadza się na wypełnienie weksla przez tego ostatniego (wyrok SN z dnia 28 maja 1998 r., III CKN 531/97).

Prawo wekslowe nie wymaga żadnej szczególnej formy porozumienia wekslowego. Może być więc ono zarówno pisemne, jak i ustne, może zostać osiągnięte w sposób wyraźny lub dorozumiany (wyrok SN z 23 października 2001 r., I CKN 19/01). Pisemne porozumienie nie jest koniecznym warunkiem ważności uzupełnionego weksla.

W praktyce, porozumienie najczęściej przybiera formę deklaracji wekslowej. Jest to pisemne oświadczenie wystawcy weksla. Odbiorca weksla w takiej sytuacji przeważnie wyraża swoją wolę w sposób dorozumiany. Wierzyciel, któremu wręczany jest weksel in blanco może, ale nie musi, podpisywać deklarację

Weksel in blanco a deklaracja wekslowa

Deklaracja wekslowa. Pisemne oświadczenie wystawcy weksla. Powinna być sporządzona w tylu egzemplarzach, ile jest osób podpisanych na wekslu plus jeden egzemplarz dla poręczyciela. Ponieważ deklaracja wekslowa (podobnie jak porozumienie) jest umową, musi określać wzajemne prawa i obowiązki stron umowy. Prawo wekslowe nie określa, jaka powinna być jej treść. Strony zatem mogą swobodnie określić prawa i obowiązki takiej deklaracji. W treści deklaracji należy wskazać m.in. strony zawierające porozumienie wekslowe. W deklaracji można podać również dodatkowe informacje dotyczące wystawcy lub poręczyciela wekslowego, jak np. PESEL, NIP, numery dowodów osobistych osób podpisujących weksel. Jeżeli na wekslu nie został podany adres wystawcy, trasata oraz poręczyciela wekslowego, informacje te powinny być zawarte w deklaracji.

Data i miejsce podpisania deklaracji nie są elementami jej ważności. Jednak umieszczenie daty na deklaracji leży w interesie wystawcy weksla. Uprawdopodobni ona przede wszystkim, kiedy został wierzycielowi wręczony weksel in blanco. Ponadto weksel zabezpiecza wierzytelność o treści istniejącej w dniu podpisania deklaracji. Wszelkie zmiany umowy cywilnoprawnej, na zabezpieczenie której został wręczony weksel, nie mogą zwiększyć zobowiązania wystawcy, o ile nie został zawarty aneks do deklaracji.

W deklaracji należy oznaczyć wierzytelność, którą zabezpiecza weksel np. przez podanie rodzaju umowy, na zabezpieczenia której wręczany jest weksel, daty jej zawarcia, numeru oraz przedmiotu umowy. Uniemożliwi to wykorzystanie weksla w celu dochodzenia roszczeń z tytułu innego zobowiązania wystawcy weksla. W deklaracji powinien być wskazany również zakres uprawnień wierzyciela do uzupełnienia weksla in blanco.

Przede wszystkim należy bardzo precyzyjnie określić przypadki, w których weksel in blanco może zostać uzupełniony. W innych sytuacjach niż wskazane w deklaracji weksel nie będzie mógł być wypełniony. Konieczne jest także określenie, kiedy weksel może być uzupełniony. Wymagane jest również określenie kwoty, na którą weksel może być wypełniony. Kwota ta może być oznaczona przez wskazanie konkretnej sumy lub przez jej opisanie np. „do wysokości odpowiadającej kwocie wykorzystanego a niespłaconego przez nas kredytu wraz z odsetkami, prowizją i innymi należnościami Banku”. Można także wskazać konkretną kwotę, na jaką weksel może być wystawiony.

W deklaracji należy także określić rodzaj terminu płatności, jakim weksel może być opatrzony. Mogą to być tylko terminy płatności dopuszczalne przez prawo wekslowe. Z deklaracji powinno wynikać również ile jest weksli na zabezpieczenie danej wierzytelności, oraz w jaki sposób zabezpieczają one tą wierzytelność.

Deklaracja wekslowa może zawierać również instrukcje jak należy wypełnić weksel poprzez wskazanie, że np. remitent powiadomi wystawę o wypełnieniu weksla in blanco lub o zamiarze uzupełnienia. Może być również wskazana forma, w jakiej to zawiadomienie powinno być dokonane oraz termin do powiadomienia. Strony mogą ustalić również, że weksel zostanie zwrócony po spłacie całości zobowiązania itd.

Weksel in blanco – zastosowanie w biznesie

W obrocie gospodarczym weksel in blanco pełni kilka funkcji. Najpopularniejszą jest funkcja gwarancyjna, gdzie weksel in blanco wystawiany jest dla zabezpieczenia prawidłowego wykonania umowy. Tutaj, najczęściej weksel in blanco wykorzystywany jest dla zabezpieczenia prawidłowego wykonania inwestycji budowlanych, a także zabezpieczenia roszczeń z tytułu gwarancji czy rękojmi.

Weksel in blanco znalazł swoje zastosowanie również w obrocie bankowym, w którym stosowany jest na zabezpieczenie udzielonej pożyczki czy kredytu. Inną funkcją jaką może pełnić weksel in blanco, to funkcja kredytowa. Tutaj popularny jest weksel kaucyjny (depozytowy). Nabywca towaru wystawiając weksel z odroczoną płatnością zyskuje czas na zgromadzenie środków do uregulowania należności. Weksel ten popularny również jest przy sprzedaży na raty.

Kolejna funkcją weksle jest funkcja obiegowa. Weksel jako papier wartościowy, który zabezpiecza pewną wierzytelność, może być w drodze indosu przenoszony na inne osoby (jeżeli strony dopuściły taką możliwość). Czasami zdarza się również, że weksel in blanco wykorzystywany jest także przez pracodawców w zakładach pracy. Przede wszystkim, w sytuacji powierzania pracownikowi wartościowego mienia lub zawarcia z nim umowy o zakazie konkurencji. Część z Was pewnie spotkała się także z wekslem na zabezpieczenie udzielonej przez instytucje dotacji.

Oczywiście, nie są to wszystkie funkcje oraz sposoby wykorzystania weksla in blanco. Jest ich dużo więcej. Przy czym, przy każdym wykorzystaniu weksla in blanco należy zadbać o to, aby został on sporządzony właściwie. W innym wypadku, może się okazać, że wystawiony weksel jest nieważny oraz bezwartościowy.

Masz pytania lub wątpliwości? Napisz lub zadzwoń do nas, postaramy się Ci pomóc.

Bibliografia:

Heropolitańska Izabela, Komentarz do ustawy – Prawo wekslowe, [w:] Prawo wekslowe i czekowe. Komentarz.

Jastrzębski Jacek, Kaliński Maciej, Komentarz do ustawy – Prawo wekslowe, [w:] Prawo wekslowe i czekowe. Komentarz, wyd. III.

Zapraszamy również na AbonamentyPrawnenasz Fanpage oraz Linkedin.

Weksel a weksel in blanco was last modified: 28 maja, 2020 by Dawid Michalski