Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – czym jest?

Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest warunkiem koniecznym utworzenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Jest ona wielostronną czynnością prawną między wspólnikami, dokonaną – za wyjątkiem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zarejestrowanej przy wykorzystaniu wzorca umowy udostępnionego w systemie teleinformatycznym – w formie aktu notarialnego.

Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością tworzy węzeł prawny między spółką a wspólnikami. Spółka nie jest jednak stroną umowy. W wyroku z dnia 20 kwietnia 2011 r. (I CSK 391/10) Sąd Najwyższy podkreślił, że umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością kreuje stosunek cywilnoprawny i jest umową cywilnoprawną, zawierającą cechy szczególne, właściwe dla regulacji prawa handlowego. Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest jednym z wyznaczników zdolności prawnej spółki. Co ważne, umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w zakresie praw i obowiązków pracowników będących wspólnikami jest również źródłem prawa pracy (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 sierpnia 2007 r., III PK 24/07).

Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością musi zawierać pewne minimum, przewidziane przepisami prawa. Brak któregokolwiek ze wskazanych w przepisach elementów najczęściej będzie powodować odmowę wpisu do rejestru. Postanowienia składające się na treść umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością można podzielić na takie, które stanowią konieczne elementy treści umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (art. 157 § 1 k.s.h.), odnoszą się do kwestii, które nie muszą być uregulowane w umowie spółki, ale wspólnicy chcąc uregulować określone materie muszą to uczynić w umowie spółki (np. art. 159, 176, 177 k.s.h.) oraz włączane są do umowy spółki, choć dotyczą kwestii, które mogą być przez wspólników rozstrzygnięte poza umową (np. art. 201 § 3 k.s.h.).

Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – firma spółki

Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością musi określać firmę spółki. Firma spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest nazwą, pod którą prowadzi ona swoją działalność. Jest ona oznaczeniem indywidualizującym spółkę jako przedsiębiorcę. Firmę spółki z ograniczoną odpowiedzialnością należy odróżnić od jej znaków towarowych, które służą odróżnieniu towarów pochodzących ze spółki (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 czerwca 1988 r., II CR 367/87).

Określenie firmy jest niezbędnym warunkiem ważności umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Tym niemniej, przepisy prawa nie przewidują żadnych obligatoryjnych elementów konstrukcji firmy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Firma spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może być obrana dowolnie. Oznacza to, że w firmie nie muszą być wymienione ani dane identyfikujące wspólników, ani informacje wskazujące na przedmiot działalności spółki. Firma (nazwa) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może być więc określeniem czysto fantazyjnym. Pomimo tego, dowolność kształtowania firmy nie może oznaczać łamania zasady prawdziwości, która polega na tym, że firma musi przedstawiać w swej treści określenia prawdziwe, które nie wprowadzają w błąd. W tym kontekście warto przytoczyć wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 1997 r. ((III CKN 11/97), w którym Sąd Najwyższy stwierdził, że: “Badanie i ustalenie, czy umieszczony w firmie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wyraz “bank” został użyty w kontekście, z którego jednoznacznie wynika, że spółka ta nie wykonuje czynności bankowych – dokonywane jest z punktu widzenia osoby przeciętnego nabywcy (odbiorcy) usług (towarów) tejże spółki i zwykłych warunków działalności gospodarczej oraz powinno uwzględniać w szczególności: przedmiot działania spółki wpisany do rejestru handlowego, krąg rzeczywistych i potencjalnych odbiorców, a także brzmienie skrótu firmy”.

Jedynym obligatoryjnym elementem firmy spółki jest dodatek “spółka z ograniczoną odpowiedzialnością”. Dodatek ten nie może być zmieniony, formułowany i używany w języku obcym. Możliwe jest jedynie skrócenie dodatku na “spółka z o.o.” lub “sp. z o.o.”. Co również ważne, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji musi posiadać dodatek “w organizacji”. Natomiast, spółka w likwidacji musi mieć dodatek “w likwidacji”, a gdyby spółka w organizacji była likwidowana, dodatek powinien być podwójny “w organizacji, w likwidacji”.

Warto również nadmienić, że problematykę firmy regulują także przepisy Kodeksu cywilnego, które wprowadzają określone wymagania, a w szczególności stanowią, że:
1) firma powinna odróżniać się dostatecznie od firm innych przedsiębiorców prowadzących działalność na tym samym rynku;
2) firma nie może wprowadzać w błąd, w szczególności co do osoby przedsiębiorcy, przedmiotu działalności, miejsca działalności, źródeł zaopatrzenia;
3) firma osoby prawnej może zawierać nazwisko lub pseudonim osoby fizycznej, po wyrażeniu pisemnej zgody tej osoby, jeżeli służy to ukazaniu związków tej osoby z powstaniem lub działalnością przedsiębiorcy, umieszczenie zaś w firmie nazwiska lub pseudonimu osoby zmarłej wymaga zgody jej małżonka i dzieci;
4) w przypadku utraty członkostwa przez wspólnika, którego nazwisko było umieszczone w firmie, spółka może zachować w swej firmie to nazwisko tylko za pisemną zgodą byłego wspólnika, a w razie jego śmierci, za zgodą jego małżonka i dzieci;
5) firma oddziału osoby prawnej zawiera pełną nazwę (firmę) tej osoby oraz określenie „oddział” ze wskazaniem miejscowości, w której oddział ma siedzibę.

Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – siedziba spółki

Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością musi określać siedzibą spółki. Siedzibą spółki jest miejscowość, gdzie siedzibę ma jej organ zarządzający. Siedzibę spółki należy odróżnić od adresu spółki, który powinien być konkretyzacją siedziby (ulica, nr budynku, nr lokalu). Siedziba spółki musi być na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a przeniesienie siedziby spółki za granicę jest powodem rozwiązania spółki. Oznaczenie siedziby spółki jest o tyle istotne, że co do zasady tam odbywają się zgromadzenia wspólników (chyba że zmieniono zasady zgodnie z art. 234 § 2 k.s.h.).

Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – przedmiot działalności spółki

Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością musi określać przedmiot działalności spółki. Co do zasady, przedmiot działalności spółki określany jest w umowie według Polskiej Klasyfikacji Działalności, jednakże nie jest to konieczne. Sąd rejestrowy, badając merytoryczną zgodność przedmiotu działalności zawartego w umowie z przedmiotem działalności zgłoszonym we wniosku o wpis, dopuści niezgodny z numerem statystycznym przedmiotu w Polskiej Klasyfikacji Działalności opis słowny przedmiotu działalności podmiotu wskazany we wniosku o wpis. Tak więc możliwe jest w miarę dowolne opisowe określenie przedmiotu działalności i następnie dobranie odpowiedniego kodu PKD.

Określenie przedmiotu działalności nie wywołuje skutków na zewnątrz, ale jedynie skutek wewnętrzny między spółką a wspólnikami. Przedmiot przedsiębiorstwa spółki ma na celu konkretyzację wspólnego celu, w jakim jest tworzona spółka. Przedmiot działalności spółki to nic innego jak określone granice jej dozwolonego działania, które wytyczają możliwość realizacji zdolności do czynności prawnych przez spółkę. Spółka w ramach przedmiotu działalności może prowadzić kilka przedsiębiorstw.

Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – wysokość kapitału zakładowego

Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością musi określać wysokość kapitału zakładowego. Kapitał zakładowy spółki powinien wynosić co najmniej 5000 złotych. Stąd, oznaczenie wysokości kapitału zakładowego ma to znaczenie, że możemy zweryfikować, czy spełniony został wskazany powyżej wymóg co do wysokości kapitału zakładowego spółki.

Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – liczba i wartość udziałów

Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością musi określać czy wspólnik może mieć tylko jeden, czy więcej udziałów oraz liczbę i wartość nominalną udziałów objętych przez poszczególnych wspólników.

Wspólnicy w umowie spółki rozstrzygają nie tylko kwestie ogólne, dotyczące reżimu udziałów, jaki będzie obowiązywał w spółce (najwyżej jeden lub więcej niż jeden udział). Mogą oni także rozstrzygać bardzo konkretnie o liczbie i wartości nominalnej udziałów objętych przez poszczególnych wspólników. Przepis ten dotyczy każdego zindywidualizowanego wspólnika. O ile więc ustalenie, czy wspólnik może mieć jeden czy więcej udziałów, ma znaczenie generalne, o tyle ustalenie liczby i wartości musi konkretyzować ustalenia ogólne. Ustalenie liczby i wartości nominalnej korespondować także musi z wartością kapitału zakładowego, który jest utworzony na bazie wkładów wnoszonych do spółki. W momencie tworzenia spółki suma wartości nominalnych wszystkich udziałów zawsze musi odpowiadać wartości kapitału zakładowego. Przy czym wymóg wskazania w umowie spółki liczby i wartości nominalnej udziałów objętych przez poszczególnych wspólników (art. 157 § 1 pkt 5 k.s.h.) dotyczy wyłącznie pierwotnej treści umowy spółki (tak Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 14 maja 2015 r., I ACa 229/15). Z tego względu w przypadku podwyższenia kapitału zakładowego, nawet tego dokonywanego w trybie zmiany umowy spółki, nie zachodzi konieczność zmiany umowy w części dotyczącej liczby i wartości nominalnej udziałów objętych przez poszczególnych wspólników. Są to bowiem dane o charakterze niejako historycznym, tj. odzwierciedlające sytuację z chwili zawiązywania spółki.

Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – czas trwania spółki

Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością musi określać czas trwania spółki, jeżeli jest oznaczony. Gdyby spółka była utworzona na określony czas (na przykład budowa fabryki, na pięć lat, do 31 grudnia 2021 r.), należy to zaznaczyć w umowie spółki w celu poinformowania osób trzecich i przyszłych wspólników o ograniczonych ramach czasowych spółki. W przypadku gdy umowa spółki milczy na temat okresu trwania spółki, przyjąć należy, że została zawarta na czas nieoznaczony, często jednak mimo możliwości milczenia na ten temat umowy spółki, w akcie tym wpisuje się informację, że umowa spółki została zawarta na czas nieoznaczony. W czasie trwania spółki można zmienić umowę spółki w ten sposób, że czas trwania spółki zostanie wydłużony lub skrócony. Jeżeli umowa spółki jest zawarta na czas oznaczony, upływ terminu jest przyczyną rozwiązania spółki. Nie ma jednak przeszkód, aby mimo zaistnienia przyczyn rozwiązania wspólnicy podjęli jednomyślną uchwałę o kontynuacji spółki.

Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – wymagana forma zawarcia umowy

Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – za wyjątkiem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zarejestrowanej przy wykorzystaniu wzorca umowy udostępnionego w systemie teleinformatycznym – musi być sporządzona w formie aktu notarialnego. Naruszenie formy powoduje bezwzględną nieważność umowy spółki. Jeżeli umowa spółki jest zawarta w formie aktu notarialnego przez pełnomocnika, to pełnomocnictwo powinno być udzielone w tej samej formie. Pełnomocnictwo jest pełnomocnictwem szczególnym z wyraźnym określeniem, że osoba umocowana jest do podpisania konkretnej umowy. Umowa spółki powinna być zawarta jednocześnie przed notariuszem i nie można przystąpić w przyszłości do umowy. Możliwe jest przyszłe objęcie udziałów i przystąpienie do spółki nowego wspólnika lub nabycie udziałów od wspólnika lub spółki. Forma aktu notarialnego jest zastrzeżona dla umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością pod rygorem nieważności. W tej samej formie dokonuje się zmian umowy spółki.

Masz pytania lub wątpliwości? Napisz lub zadzwoń do nas, postaramy się Ci pomóc.

Bibliografia:
Komentarz: Kidyba Andrzej, Komentarz aktualizowany do art. 1-300 Kodeksu spółek handlowych.

Zapraszamy również na AbonamentyPrawnenasz Fanpage oraz Linkedin.

Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – czym jest? was last modified: 12 lipca, 2020 by Dawid Michalski

Zostaw odpowiedź